Przejdź do treści

poniedziałek, 2 listopada 2026 · 20 października wg kalendarza juliańskiego

prawoslawni.plserwis o prawosławiu

Strona główna/Słownik prawosławia/Wiara i teologia

Słownik prawosławia · dział

Wiara i teologia

Podstawowe pojęcia nauczania prawosławnego: Trójca Święta, Chrystus, Kościół, człowiek, stworzenie i rzeczy ostateczne.

18haseł
172źródła
13liter

A

Aniołowie Aniołowie — w prawosławnym nauczaniu rozumne, duchowe stworzenia, które służą Bogu, przekazują jego wolę i uczestniczą w trosce o ludzi. Grecki wyraz angelos oznacza posłańca. Nazwa opisuje zatem przede wszystkim… 7 min · 9 źródeł Antropologia teologiczna Antropologia teologiczna to refleksja nad człowiekiem prowadzona w odniesieniu do Boga, stworzenia i zbawienia. W prawosławiu obejmuje pytania o obraz Boży, jedność ciała i duszy, wolność, skutki grzechu oraz powołanie do… 6 min · 6 źródeł Apofatyzm Apofatyzm — sposób uprawiania teologii, który podkreśla, że Bóg przekracza możliwości pełnego poznania i wyrażenia w ludzkich pojęciach. Nazwa wiąże się z greckim określeniem przeczenia; używa się również terminów… 7 min · 6 źródeł

B

Bogurodzica Bogurodzica jest tytułem Maryi używanym w prawosławiu i innych tradycjach chrześcijańskich. Odpowiada greckiemu określeniu Theotokos, wskazującemu na tę, która urodziła Boga wcielonego. W polszczyźnie bliskoznaczne są… 8 min · 15 źródeł

C

Chrystologia Chrystologia to dział teologii zajmujący się osobą Jezusa Chrystusa, relacją między jego bóstwem i człowieczeństwem oraz znaczeniem jego życia, śmierci i zmartwychwstania dla zbawienia. W prawosławiu… 6 min · 9 źródeł

E

Eklezjologia Eklezjologia to dział teologii zajmujący się naturą Kościoła, jego jednością, misją, strukturą i życiem sakramentalnym. Nazwa wywodzi się od greckiego ekklesia, oznaczającego zgromadzenie, oraz logos, odnoszącego… 7 min · 13 źródeł Eschatologia Eschatologia to dział teologii dotyczący ostatecznego losu człowieka i świata. W prawosławiu obejmuje nauczanie o śmierci, zmartwychwstaniu, powtórnym przyjściu Chrystusa, sądzie oraz życiu przyszłego wieku. Nazwa wywodzi się z greckiego… 6 min · 9 źródeł Ewangelia Ewangelia oznacza w chrześcijaństwie dobrą nowinę o Jezusie Chrystusie i zbawieniu. Nazwa pochodzi od greckiego euangelion. Odnosi się także do czterech ksiąg otwierających Nowy Testament, tradycyjnie wiązanych z Mateuszem, Markiem,… 6 min · 10 źródeł

G

Grzech Grzech jest w prawosławiu religijnym określeniem odwrócenia się człowieka od dobra i od właściwej relacji z Bogiem. Może oznaczać konkretny czyn, świadomie podtrzymywaną postawę albo szerszy stan zniewolenia złem.… 7 min · 11 źródeł

K

Krzyż Krzyż jest w chrześcijaństwie znakiem odnoszącym się przede wszystkim do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa oraz do przypisywanego temu wydarzeniu znaczenia zbawczego. W prawosławiu obejmuje kilka powiązanych znaczeń: narzędzie męki,… 6 min · 8 źródeł

Ł

Łaska Łaska w teologii prawosławnej oznacza dobrowolne i zbawcze udzielanie się Boga człowiekowi oraz Jego działanie, które umożliwia odnowienie ludzkiego życia. Termin obejmuje przebaczenie, uświęcenie, pomoc w czynieniu dobra i uczestnictwo… 6 min · 10 źródeł

O

Opatrzność Opatrzność to w teologii prawosławnej troska Boga o stworzenie, jego podtrzymywanie i prowadzenie ku dobru. Pojęcie odpowiada greckiemu pronoia. Jan Damasceński określa je przez opiekę nad tym, co istnieje,… 7 min · 9 źródeł

P

Prawosławie Prawosławie jest jedną z głównych tradycji chrześcijańskich, ukształtowaną w dziejach Kościołów wschodniej części świata śródziemnomorskiego i rozwijaną następnie w wielu językach oraz kulturach. W podstawowym znaczeniu… 5 min · 10 źródeł

S

Stworzenie Stworzenie to w teologii prawosławnej zarówno powołanie przez Boga do istnienia wszystkiego, co nie jest Bogiem, jak i ogół bytów, które otrzymują od Niego istnienie. Pierwsze znaczenie dotyczy… 7 min · 11 źródeł Symbol wiary Symbol wiary jest uporządkowanym wyznaniem podstawowych treści wiary chrześcijańskiej. W prawosławiu nazwa ta oznacza przede wszystkim Symbol nicejsko-konstantynopolitański, związany z nauczaniem soborów w Nicei w 325 roku i w Konstantynopolu w 381 roku.… 6 min · 9 źródeł

T

Trójca Święta Trójca Święta — w teologii prawosławnej jeden Bóg: Ojciec, Syn i Duch Święty, określani jako trzy osoby, czyli hipostazy, posiadające jedną i tę samą naturę boską.… 8 min · 7 źródeł

W

Wiara Wiara w prawosławiu oznacza zaufanie Bogu, przyjęcie objawienia rozpoznawanego w osobie Jezusa Chrystusa oraz odpowiedź wyrażaną w sposobie życia. Termin odnosi się również do treści wyznawanej przez Kościół. Obejmuje… 6 min · 11 źródeł

Z

Zmartwychwstanie Zmartwychwstanie jest jednym z podstawowych pojęć chrześcijańskiej wiary, odnoszonym przede wszystkim do powstania Jezusa Chrystusa z martwych oraz do oczekiwanego zmartwychwstania ludzi. W prawosławiu oznacza zwycięstwo nad śmiercią i przemianę… 7 min · 9 źródeł