Przejdź do treści

poniedziałek, 2 listopada 2026 · 20 października wg kalendarza juliańskiego

prawoslawni.plserwis o prawosławiu

Strona główna/Słownik prawosławia/Duchowość i życie chrześcijańskie

Słownik prawosławia · dział

Duchowość i życie chrześcijańskie

Modlitwa, asceza i cnoty: pojęcia opisujące codzienne życie duchowe w tradycji prawosławnej, od hezychazmu po miłosierdzie.

13haseł
136źródeł
9liter

A

Asceza Asceza to świadome, systematyczne ćwiczenie służące kształtowaniu sposobu życia, postaw i pragnień. W prawosławiu oznacza wysiłek podejmowany w ramach życia chrześcijańskiego: modlitwę, post, czuwanie, jałmużnę, powściągliwość oraz pracę nad… 7 min · 8 źródeł

B

Błogosławieństwo Błogosławieństwo jest w prawosławiu określeniem daru przypisywanego Bogu, modlitwy o Jego dobrodziejstwo oraz wypowiedzi, w której człowiek oddaje Bogu chwałę. Może oznaczać także czynność liturgiczną obejmującą słowa i gesty skierowane… 6 min · 13 źródeł

C

Cnota Cnota jest trwałym ukierunkowaniem człowieka ku dobru, ujawniającym się w jego decyzjach, sposobie myślenia i postępowaniu. W prawosławiu pojęcie to wiąże się z odnowieniem osoby na obraz Boga, naśladowaniem Chrystusa… 7 min · 10 źródeł

F

Filokalia Filokalia to zbiór chrześcijańskich pism ascetycznych i duchowych, którego grecka edycja ukazała się w Wenecji w 1782 roku dzięki pracy Makarego z Koryntu i Nikodema Hagioryty.… 7 min · 6 źródeł

H

Hezychazm Hezychazm jest tradycją duchowości chrześcijańskiego Wschodu, związaną z wewnętrznym wyciszeniem, czujnością nad myślami i modlitwą, szczególnie z powtarzaniem wezwania imienia Jezusa. Nazwa pochodzi od greckiego hesychia,… 8 min · 13 źródeł

M

Miłosierdzie Miłosierdzie jest w prawosławnym języku teologicznym określeniem życzliwego i zbawczego zwrócenia się Boga ku człowiekowi oraz postawy, do której są wzywani ludzie wobec innych. Obejmuje współczucie, przebaczenie i konkretną… 6 min · 10 źródeł Miłość Miłość w prawosławnej teologii i etyce jest podstawowym określeniem relacji Boga do człowieka, więzi człowieka z Bogiem oraz właściwego odniesienia do innych ludzi. Obejmuje pragnienie dobra drugiej osoby, wierność,… 6 min · 10 źródeł Modlitwa Modlitwa jest w prawosławiu zwróceniem się człowieka i wspólnoty do Boga. Może przyjmować formę wypowiadanych słów, śpiewu lub skupionej obecności wyrażanej także milczeniem. Obejmuje uwielbienie, dziękczynienie, prośbę i skruchę,… 7 min · 8 źródeł Modlitwa Jezusowa Modlitwa Jezusowa to krótka modlitwa chrześcijańska skupiona na wzywaniu imienia Jezusa Chrystusa i prośbie o miłosierdzie. Jej rozpowszechniona polska postać brzmi: „Panie Jezu Chryste, Synu Boży,… 6 min · 10 źródeł Monastycyzm Monastycyzm jest formą życia religijnego opartą na szczególnym poświęceniu się modlitwie, ascezie i wspólnocie lub odosobnieniu. W prawosławiu obejmuje męskie i żeńskie życie monastyczne, realizowane w… 7 min · 14 źródeł

N

Nadzieja Nadzieja w prawosławiu oznacza postawę ufnego oczekiwania na spełnienie Bożych obietnic, przede wszystkim zmartwychwstania, zbawienia i pełni życia w komunii z Bogiem. Należy do podstawowych cnót chrześcijańskich, wymienianych wraz z wiarą… 6 min · 10 źródeł

P

Pokora Pokora w prawosławnej duchowości oznacza postawę prawdy wobec Boga, siebie i innych ludzi, obejmującą uznanie własnych ograniczeń, otwartość na łaskę oraz rezygnację z wywyższania się. Należy do podstawowych cnót… 6 min · 12 źródeł

Ś

Świętość Świętość w prawosławiu oznacza przede wszystkim właściwość Boga, a w odniesieniu do człowieka — uczestnictwo w Bożym życiu i wynikającą z niego przemianę. Pojęcie obejmuje także przynależność do Boga i przeznaczenie do Jego… 6 min · 12 źródeł