Plan cerkwi: przestrzeń prawosławnej świątyni
Uproszczony plan cerkwi tradycji bizantyjskiej, od wejścia na zachodzie do sanktuarium na wschodzie. Kliknij element planu albo pozycję na liście, aby zobaczyć objaśnienie.
-
Przedsionek (narteks)
Przestrzeń przy wejściu, oddzielona od nawy. W starożytności przebywali w niej m.in. przygotowujący się do chrztu. Dziś często stoją tu świece i stoliki z wypominkami; w przedsionku sprawuje się też niektóre nabożeństwa, np. litiję.
W słowniku: Cerkiew
-
Nawa
Główna część świątyni, w której gromadzą się wierni. Na ścianach i słupach znajdują się ikony i freski, przed którymi pali się świece i kandile. W wielu cerkwiach wierni stoją podczas nabożeństw.
-
Kopuła
Wznosi się nad nawą i w symbolice świątyni oznacza niebo. W wielu cerkwiach w kopule umieszcza się przedstawienie Chrystusa Pantokratora.
W słowniku: Cerkiew
-
Kliros
Miejsce dla chóru i psalmistów po bokach solei, zwykle z prawej i lewej strony. Stąd śpiewa się większość części stałych i zmiennych nabożeństwa.
-
Soleja i ambona
Podwyższenie przed ikonostasem. Jego środkowa, wysunięta część to ambona: z niej czyta się Ewangelię, głosi kazanie, wypowiada ektenie i udziela wiernym Komunii.
W słowniku: Ewangelia Ektenia Eucharystia
-
Ikonostas
Ściana z ikonami oddzielająca nawę od sanktuarium. Ma trzy przejścia: carskie wrota pośrodku i drzwi diakońskie po bokach. Układ rzędów ikon objaśnia historię zbawienia.
-
Carskie wrota
Środkowe drzwi ikonostasu, zwykle z ikonami Zwiastowania i ewangelistów. Przez nie przechodzą procesje Małego i Wielkiego Wejścia; przed nimi udziela się Komunii.
W słowniku: Ikonostas Zwiastowanie Bogurodzicy
-
Drzwi diakońskie
Boczne przejścia ikonostasu, północne i południowe, często z wizerunkami archaniołów lub świętych diakonów. Korzystają z nich diakoni i posługujący.
-
Sanktuarium (ołtarz)
Przestrzeń za ikonostasem, zwrócona na wschód. Tu sprawuje się Eucharystię. Wchodzą do niej duchowni i posługujący.
W słowniku: Cerkiew Boska Liturgia
-
Święty stół (prestoł)
Ołtarz w środku sanktuarium. Leżą na nim antymins i Ewangeliarz, a w tabernakulum przechowuje się Dary dla chorych. Na nim sprawuje się modlitwę eucharystyczną.
W słowniku: Antymins Eucharystia Epikleza
-
Stół ofiarny (żertwiennik)
Stół po północnej, lewej stronie sanktuarium. Na nim przygotowuje się dary podczas proskomidii, a po Komunii spożywa się ich resztę.
W słowniku: Proskomidia Prosfora
-
Diakonikon
Część po południowej, prawej stronie sanktuarium. Przechowuje się tu szaty, naczynia i księgi liturgiczne.
-
Górne miejsce
Miejsce przy wschodniej ścianie absydy, za świętym stołem. Przeznaczone jest dla biskupa. Po śpiewie Trisagionu celebrans przechodzi w jego stronę i pozostaje tam w czasie czytania Apostoła.
W słowniku: Biskup
Zobacz też: Przebieg Boskiej Liturgii krok po kroku · hasło Cerkiew · hasło Ikonostas